Wystawa czasowa

Kruchy Luksus Donnersmarcków – ocalony talerz – wraz z kolekcją Ireny i Romana Gatysów „Porcelana Szlachecka”

od 12 lipca 2026

Czy porcelanowy talerz może opowiedzieć historię kilku pokoleń, w której luksus wielkich magnatów przeplata się z powojenną, szarą codziennością? Centrum Kultury Śląskiej w Nakle Śląskim serdecznie zaprasza na wyjątkową wystawę jednego eksponatu o niezwykłym życiorysie.
Ekspozycja przybliża nie tylko materialne dziedzictwo jednego z najpotężniejszych rodów Górnego Śląska – Henckel von Donnersmarcków – ale przede wszystkim ukazuje, jak krusi i zarazem niezwykle trwali potrafią być świadkowie naszej historii.

Głównym bohaterem wystawy jest oryginalny, zdobiony herbem talerz wykonany na zamówienie rodu Donnersmarcków. Choć dziś zachwyca kunsztem wykonania, jego powojenne losy brzmią niemal niewiarygodnie…
Talerz powstał prawdopodobnie w jednej z renomowanych manufaktur jako symbol prestiżu, bogactwa i wysokiej pozycji społecznej właścicieli pałacu. Po II wojnie światowej to wyjątkowe dzieło sztuki trafiło na jedno z gliwickich podwórek, gdzie przez lata… służyło do odcedzania ziemniaków.
Dostrzegając niezwykłość przedmiotu, babcia Pani Zofii Maliny uratowała go, wymieniając na zwykły, pospolity talerz. Po latach zabytek został prawidłowo zidentyfikowany i bezpłatnie przekazany do zbiorów pałacu w Nakle Śląskim.

Dopełnieniem głównej opowieści są dwie gabloty, w których zgromadzono inne unikatowe przykłady porcelany szlacheckiej, pochodzące z najsłynniejszych europejskich warsztatów. Uwagę przykuwa misterny dzbanek z pokrywką ozdobiony herbem rodu von Schwerin oraz patera dedykowana dynastii Królestwa Holandii, ukazująca szeroki zasięg i prestiż dawnych zamówień herbowych. Obok nich prezentowany jest kubek z wizerunkiem cesarza Franciszka Józefa, stanowiący doskonały przykład porcelany pamiątkowej, która towarzyszyła najważniejszym postaciom historycznym tamtej epoki.

Wystawa, przygotowana merytorycznie we współpracy z wybitnymi znawcami śląskiej porcelany – Ireną i Romanem Gatysami (autorami Encyklopedii Śląskiej Porcelany) – pozwala zanurzyć się w minionej epoce.

Dzięki wystawie zwiedzający może odkryć ukryte znaczenie herbów oraz niezwykle wymagające techniki zdobnicze, które zamieniały użytkowe przedmioty w prawdziwe dzieła sztuki.

Prezentowany eksponat to nie tylko kruchy luksus. To przede wszystkim dowód na to, jak wielką wartość ma uważność na historię wokół nas. Dzięki hojności Pani Zofii Maliny, ten niezwykły talerz powrócił tam, gdzie jego miejsce – na pałacowe salony, by opowiadać swoją historię kolejnym pokoleniom.

Miejsce wystawy: Centrum Kultury Śląskiej w Nakle Śląskim
Wystawa powstała dzięki darowiźnie Pani Zofii Maliny oraz wsparciu merytorycznemu Ireny i Romana Gatysów, wykorzystane herby rodziny Hencel von Donnersmarck dzięki uprzejmości Pana Arkadiusza Kuzio-Podruckiego.

Wystawa dostępna jest od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00–18:00 (ostatnie wejście o godz. 17:00).

Bilet na zwiedzanie wyłącznie wystawy czasowej: 5 zł