„Pałac 3 religii” to projekt artystyczno-historyczny, który poprzez trzy różne wystawy opowiada o obecności religii, tradycji i związanej z nimi kultury w życiu społecznym. Punktem wyjścia jest przekonanie, że dziedzictwo nie istnieje w oderwaniu od ludzi – tworzą je ich historie, wartości, obrzędy, obrazy, przedmioty i miejsca, które przez pokolenia stają się częścią wspólnej pamięci.
Pałac w Nakle Śląskim, podobnie jak cały region Górnego Śląska, jest miejscem, w którym przez stulecia spotykały się różne kultury, języki i tradycje. Projekt „Pałac 3 religii” sięga do tego wielokulturowego dziedzictwa, pokazując je poprzez sztukę współczesną, fotografię, rzeźbę i sztukę sakralną.
W ramach projektu prezentujemy trzy wystawy, które różnią się formą, czasem powstania i kontekstem kulturowym, ale łączy je temat człowieka, jego pamięci, duchowości i relacji z drugim człowiekiem.
Pierwszą z nich jest „Re-Generation – Życie Żydowskie w Polsce”, wystawa fotografii amerykańskiego fotoreportera Chucka Fishmana. To zapis życia społeczności żydowskiej w Polsce – jej codzienności, odradzania się, pielęgnowania tradycji i pamięci. Fotografie Fishmana pozwalają spojrzeć na polsko-żydowskie dziedzictwo nie tylko przez pryzmat historii, ale także poprzez współczesne życie ludzi, dla których ta tradycja pozostaje ważną częścią tożsamości.
Drugą ekspozycją są „Ukraińskie ikony domowe” – wyjątkowy zbiór pochodzący z Muzeum Ukraińskich Ikon Domowych, będącego częścią Kompleksu Historyczno-Kulturalnego „Zamek Radomyśl” w obwodzie żytomierskim na Ukrainie. Kolekcja została zebrana przez dr Olgę Bohomolec na przestrzeni blisko 16 lat. Tworzą ją ikony, które przez lata funkcjonowały w prywatnych domach, były otaczane kultem i towarzyszyły kolejnym pokoleniom.
To szczególna opowieść o religijności codziennej – obecnej nie tylko w świątyniach, ale również w domowej przestrzeni. Ikona staje się tutaj nie tylko dziełem sztuki, lecz także świadkiem rodzinnej historii, pamięci i wiary. Wystawa pozwala również spojrzeć na kulturę ukraińską poprzez jej niezwykle bogate dziedzictwo duchowe i artystyczne.
16 października do projektu dołączy trzecia wystawa – „Ona i On” Anny i Zygmunta Brachmańskich. Ekspozycja prezentuje twórczość dwojga wybitnych śląskich artystów, których dorobek obejmuje rzeźbę, projekty i realizacje związane m.in. z przestrzeniami sakralnymi. Wśród prezentowanych prac znajdą się projekty oraz rzeźby Zygmunta Brachmańskiego związane z realizacjami dla kościołów katolickich.
Trzy wystawy pokazują więc trzy różne doświadczenia i tradycje: żydowską, prawosławną i katolicką. Nie tworzą jednak zamkniętych opowieści. Przeciwnie – pozwalają zobaczyć, jak różne tradycje religijne przenikają się z kulturą, sztuką, historią i codziennym życiem.
Pałac jako miejsce spotkania
Nazwa projektu nawiązuje oczywiście do trzech tradycji religijnych, ale „Pałac 3 religii” nie jest próbą prostego zestawienia trzech wyznań. To zaproszenie do szerszego spojrzenia na dziedzictwo naszego regionu – na jego różnorodność, wielowątkowość i historię wspólnego życia ludzi o różnych korzeniach.
Chcemy, aby Pałac w Nakle Śląskim stał się w ramach projektu przestrzenią spotkania. Spotkania z historią, sztuką, pamięcią i drugim człowiekiem.
W czasach, w których różnice często stają się powodem podziałów, sztuka może stworzyć przestrzeń, w której można się zatrzymać, przyjrzeć innej tradycji i spróbować ją zrozumieć. Dlatego „Pałac 3 religii” jest również zaproszeniem do rozmowy o tolerancji, wzajemnym szacunku, pamięci i współistnieniu.
Bo dziedzictwo nie musi dzielić.
Może być przestrzenią spotkania.
A pałac – podobnie jak historia regionu, w którym powstał – może pomieścić wiele opowieści.