Czy porcelanowy talerz może opowiedzieć historię kilku pokoleń? W minioną niedzielę przekonaliśmy się, że zdecydowanie tak.
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Niedziela w Pałacu”, które zgromadziło liczne grono miłośników historii, sztuki i dziedzictwa Górnego Śląska. Bohaterem wydarzenia „Kruchy Luksus Donnersmarcków – ocalony talerz” był wyjątkowy porcelanowy talerz z herbem rodu Henckel von Donnersmarck – eksponat, który dzięki darowi Pani Zofii Maliny wzbogacił zbiory Centrum Kultury Śląskiej w Nakle Śląskim.
Uczestnicy z ogromnym zainteresowaniem wysłuchali opowieści Ireny i Romana Gatysów – wybitnych znawców śląskiej porcelany, kolekcjonerów oraz autorów Encyklopedii Śląskiej Porcelany. Ich ponad godzinna prelekcja była fascynującą podróżą przez historię śląskich manufaktur, tajniki produkcji porcelany oraz kulturę stołu w arystokratycznych rezydencjach.
Goście przybliżyli historię porcelany herbowej – wykonywanej na zamówienie najbogatszych rodów arystokratycznych z okazji ważnych uroczystości rodzinnych i reprezentacyjnych przyjęć. Opowiedzieli o symbolice herbów, kunszcie dawnych manufaktur oraz niezwykle wymagających technikach zdobniczych, dzięki którym porcelana zyskiwała rangę prawdziwego dzieła sztuki. Uczestnicy poznali także tajemnice wykonania prezentowanego talerza i dowiedzieli się, dlaczego podobne przedmioty były symbolem prestiżu oraz wysokiej pozycji ich właścicieli.
Ogromne poruszenie wywołała historia samego eksponatu. Talerz został przekazany do zbiorów Centrum Kultury Śląskiej przez Panią Zofię Malinę, która odkryła jego niezwykłą wartość. Jak się okazało, po zakończeniu II wojny światowej ten arystokratyczny przedmiot trafił na jedno z gliwickich podwórek, gdzie przez lata… służył do odcedzania ziemniaków. Babcia Pani Zofii, dostrzegając jego wyjątkowość, wymieniła go na zwykły talerz. Dopiero wiele lat później udało się zidentyfikować herb rodu Henckel von Donnersmarck i poznać prawdziwą historię zabytku. Świadomość jego wartości sprawiła, że Pani Zofia postanowiła przekazać go nieodpłatnie do Pałacu w Nakle Śląskim, aby mógł służyć wszystkim odwiedzającym jako świadectwo historii regionu.
Szczególnym i niezwykle wzruszającym momentem spotkania było udostępnienie przez Państwa Gatysów rodzinnego archiwum związanego z rodziną Donnersmarcków z Nakła Śląskiego. Przodkowie Pana Romana pracowali w majątku Donnersmarcków i utrzymywali kontakty z rodziną jeszcze przez wiele lat po zakończeniu wojny. Dzięki temu uczestnicy mogli zobaczyć niepublikowane dotąd fotografie przedstawiające hrabiów z Nakła Śląskiego i Świerklańca, codzienne życie dworu i majątku, a także fragmenty związane z wyścigami konnymi. Była to niezwykła podróż do świata, którego już nie ma, ale który wciąż żyje w rodzinnych wspomnieniach, fotografiach i opowieściach.
Bogactwo historii, wspomnień i unikatowych fotografii zaprezentowanych podczas spotkania pokazuje, że materiału na kolejną „Niedzielę w Pałacu” z Państwem Gatysami z pewnością by nie zabrakło. Mamy nadzieję, że już w najbliższych miesiącach uda nam się ponownie zaprosić naszych gości, aby wspólnie odkrywać kolejne nieznane karty historii rodu Donnersmarcków i Górnego Śląska.
Na zakończenie spotkania Państwo Gatys skierowali do wszystkich obecnych ważne przesłanie. Zachęcali do pielęgnowania rodzinnych historii, opisywania dziejów pamiątek oraz przekazywania ich kolejnym pokoleniom. Jak podkreślali, nawet z pozoru zwykły przedmiot może okazać się bezcennym świadkiem historii – pod warunkiem, że zachowamy pamięć o ludziach i wydarzeniach, z którymi był związany.
Po zakończeniu prelekcji uczestnicy mieli okazję obejrzeć z bliska wyjątkowy eksponat oraz nowo przygotowaną wystawę czasową „Kruchy Luksus Donnersmarcków”, kontynuując rozmowy i dzieląc się własnymi wspomnieniami o rodzinnych pamiątkach.
Dziękujemy wszystkim za obecność i wspólnie spędzone popołudnie. Zapraszamy do odwiedzenia Pałacu w Nakle Śląskim i obejrzenia nowej wystawy, na której prezentowany jest unikatowy talerz z herbem rodu Henckel von Donnersmarck – niezwykły przedmiot, który po latach powrócił do miejsca związanego z historią swojej dawnej właścicielskiej rodziny.
